Historie Tanzania

Algemeen

Tanzania is ongeveer 22 keer zo groot als Nederland. Het land telt 15 nationale parken en daarnaast ook nog eens meer dan 30 reservaten. Tanzania’s grote trots is de hoogste berg (Kilimanjaro) en het grootste meer van Afrika (Victoriameer). Een zeer bepalend onderdeel van het landschap is de Great Rift Valley. Als gevolg van breuken die in de aardkorst miljoenen jaren geleden zijn onstaan, ontstonden er twee kloven die van Ethiopië tot Noord-Tanzania en van Oeganda via West-Tanzania naar Mozambique lopen. De Rift vallei heeft gezorgd voor het vulkanisch gebied waaruit schitterende kraters zijn voortgekomen, de Ngorongoro krater bijvoorbeeld, en voor uitzonderlijk diepe meren als het Tanganjikameer.

Historie

Oost-Afrika is zeer waarschijnlijk het centrum geweest van de menselijke evolutie. In de Olduvaikloof in Noord-Tanzania zijn zeer oude resten gevonden van mensachtige. De eerste bewoners van Tanzania behoorden tot de Khoisan-groep, waarvan een deel later naar het zuiden trok, onder andere naar Zuid-Afrika.Vanaf de 3de eeuw v. Chr. kwamen er verschillende volken vanuit het noorden naar Tanzania. Als eersten landbouwers uit Ethiopië, gevolgd door Bantoestammen en herdersvolken uit het stroomgebied van de Nijl, waaronder de Maasai.

Arabieren

Vanaf de 9de eeuw kwamen Arabieren naar Tanzania. Zij vestigden zich in het kustgebied en dreven handel met de landbouwers en veehouders in het binnenland. Terwijl ze op weg waren naar India, verkenden Portugezen vanaf 1498 de oostkust van Afrika. Ze raakten in conflict met de Arabieren. In het begin van de 16de eeuw veroverde Portugal het eiland Zanzibar en het Arabische bestuurscentrum Kilwa op het vasteland. Twee eeuwen lang zouden de Portugezen de handel controleren.

Slavenhandel

Aan het begin van de 18de eeuw namen de Arabieren het roer weer over, met steun van de sultan van Oman. Deze sultan was voornamelijk geïnteresseerd in de slavenhandel. Om slaven te ronselen, trokken de Arabieren steeds verder het binnenland in, waarbij ze ook uitgebreid handel dreven in ivoor. De sultan verplaatste zijn hoofdstad van Muscat naar Zanzibar. Later doorkruisten de bekende ontdekkingsreizigers David Livingstone en Henry Stanley het oosten van Afrika.Het was Livingstone die de Britten ertoe aanzette de sultan van Zanzibar te verdrijven en een einde te maken aan de slavenhandel (1873).

Intussen kreeg Duitsland economische interesse in het gebied. De Duitse Ost-Afrika Gesellschaft stuurde Karl Peters, die verbonden sloot met inlandse stamhoofden. Dat zinde de sultan helemaal niet. Hij hoopte op hulp van de Britten, maar die sloten een overeenkomst met de Duitsers. Daarbij werd Oost-Afrika in 1886 verdeeld in een Duits gebied (Tanganyika: het huidige vasteland van Tanzania, Rwanda en Burundi) en een Brits gebied (Kenia, Oeganda en Zanzibar). De sultan hield alleen een smalle kuststrook op het vasteland over, die hij twee jaar later aan de Duitsers verhuurde. Na een moslimopstand nam Duitsland het hele gebied in bezit.

Na de Eerste Wereldoorlog moest Duitsland zijn aanspraken op Oost-Afrika opgeven. Onder mandaat van de Volkenbond (de voorloper van de Verenigde Naties) kregen de Britten het voor het zeggen in Tanganyika, met uitzondering van Rwanda en Burundi die onder Belgisch bestuur kwamen.

De Britten richtten de Tanganyika Africa Association (TAA) op, een soort inspraakorgaan. Maar de Tanzanianen wilden een echte stem in het kapittel en die wens werd na de Tweede Wereldoorlog gehonoreerd.

De Verenigde Naties bestuurden het land vanaf 1946 en twee jaar later werden de eerste verkiezingen gehouden voor een wetgevende vergadering. De onafhankelijkheid van Tanzania zou nog 15 jaar op zich laten wachten.

 In 1953 werd Julius Nyerere de leider van de Tanganyika Africa Association. Hij veranderde de statuten en maakte er een politieke organisatie van onder de naam Tanganyika African National Union (TANU). Hoewel de Afrikanen de overgrote meerderheid vormden van de bevolking, kregen ze slechts eenderde van de zetels in de Wetgevende Raad. Nog eens eenderde was toegewezen aan Aziaten en de laatste eenderde aan Europeanen.

Dat veranderde bij de grondwetswijziging van 1959: de Afrikanen kregen een meerderheid in de Wetgevende Raad. Bij de verkiezingen van 1960 behaalde TANU een overweldigende overwinning. Ze kregen 70 van de 71 zetels.

Onafhankelijkheid Tanganyika

De onafhankelijkheid van Tanganyika kreeg het jaar daarop gestalte: op 9 december 1961 werd het land zelfstandig met Nyerere als president.

Zanzibar werkte ook aan onafhankelijkheid. Op 10 december 1963 was het zover, maar de Arabische regering hield het slechts een maand uit. De Afrikanen op het eiland kwamen in opstand. Duizenden Arabieren werden gedood of verjaagd en de Afro-Shirazi Party nam de macht over. Deze partij vertegenwoordigde de zwarte bevolking, maar er waren ook Arabieren bij betrokken. De partij stichtte een Revolutionaire Raad die het land wilde besturen op communistische grondslag.

De Verenigde Staten zagen dit met lede ogen aan en zetten Nyerere onder druk om een verbond aan te gaan met Zanzibar. Dat gebeurde in april 1964. De beide landen werden samengevoegd tot de Verenigde Republiek van Tanganyika en Zanzibar, later dat jaar veranderd in de Verenigde Republiek Tanzania.

Zanzibar kreeg een grote mate van zelfbestuur. In feite liet en laat Zanzibar zich nauwelijks iets gelegen liggen aan de politiek van het vasteland. Zo heeft het eiland een eigen president, regering en parlement. In Tanzania had Nyerere het niet gemakkelijk. Zijn aanvankelijke populariteit verdween snel toen de economische problemen zich opstapelden.

Socialistische koers

Nyerere keerde zich steeds verder af van het Westen en voer een socialistische koers. Zo werden banken en bedrijven genationaliseerd en collectieve boerencoöperaties gesticht. Dit beleid faalde, onder meer omdat de grond lang niet altijd geschikt was voor landbouw.

De sisalindustrie – een van de belangrijkste industrieën – stortte in elkaar door mismanagement.

Verder had Tanzania last van de sterke stijging van de olieprijzen. Kenia keek met argusogen naar de ontwikkelingen in Tanzania. In 1977 werden de betrekkingen tussen beide landen verbroken en werd de grens gesloten.

In datzelfde jaar gingen de partij van Nyerere en de Afro-Shirazi Party samen in de Partij van de Revolutie (CCM: Chama Cha Mapinduzi).

In 1985 trad Nyerere af. Hij werd opgevolgd door Ali Hassan Mwinyi, de president van Zanzibar en vice-president van de Republiek.

Mwinyi werd geconfronteerd met een slechte economie en een groot tekort aan voedsel. Hij zag geen andere uitweg dan steun te vragen van het Internationale Monetaire Fonds (IMF), iets dat Nyerere altijd had geweigerd.

Meer politieke vrijheden

Naast economische hervormingen streefde Mwinyi naar meer politieke vrijheden. In 1992 werd het eenpartijstelsel opgeheven.De eerste verkiezingen waar meerdere partijen aan konden deelnemen – in 1995 – werden gewonnen door de regerende partij, CCM. Benjamin Mkapa werd president. Intussen had Tanzania de handen vol aan vluchtelingen uit de buurlanden Rwanda en Burundi. Honderdduizenden mensen vluchtten voor het geweld tussen Hutu’s en Tutsi’s naar kampen in het westen van Tanzania.

Later kwamen daar vluchtelingen bij uit de Democratische Republiek Congo, waar ook een burgeroorlog was losgebarsten. Oud-president Nyerere bemoeide zich intensief met de onrust in Rwanda en Burundi. Hij overleed in 1999.

Relatief rustig

In politiek opzicht bleef het relatief rustig in Tanzania, behalve op Zanzibar en Pemba waar verkiezingen vaak chaotisch verliepen en er sterke aanwijzingen waren dat de uitslagen werden gemanipuleerd. De enige echte oppositiepartij CUF (Civic United Front) heeft voornamelijk aanhang op Pemba. De regering besloot daarop investeringen op Pemba terug te draaien en het eiland vrijwel te negeren. Daardoor nam de onvrede op Pemba alleen maar verder toe.In december 2005 werd CCM-leider Jakaya Mrisho Kikwete gekozen tot de vierde president van de Republiek. Hij lijkt oprecht van plan de betrekkingen met Pemba te verbeteren.

Beleef de reis van uw leven!